Himakas ng Pakikisalamuha

Cherry Gonzales

Anim na buwan na ang nakakaraan mula nang ako ay makipamuhay sa Brgy. San Vicente, Buhi, Camarines Sur. Ngunit ngayon ko lang susubukang isulat ang mga pangyayari at aral na aking natutunan. Bakit nga ba? Marahil masyado pang sariwa ang karanasang iyon, kaya’t hindi pa malinaw kung susuriin agad. Ayon nga sa propesor ko sa Kasaysayan I, “ang isang pangyayari ay nahuhusgahan ng marapat pagkalipas ng panahon … kapag malaya na ito sa iyo at sa mga ‘bias’ na dala ng kasariwaan nito.”

Ang isa sa mga layunin ng imersyon ay ipakita at iparanas sa estudyanteng tulad ko ang iba pang mukha ng pamumuhay. Kaayang-ayang lugar ang Brgy. San Vicente, Buhi, Camarines Sur. Ang paligid ay luntian, sariwa ang hangin at mainam para sa meditasyon o simpleng pagmumuni-muni. Lalo pa itong nabigyan ng buhay ng mga taong bumubuo sa komunidad nito. Payak ang pamumuhay nila. Hindi na ito kaiba sa akin. Katunayan, hindi ako gaanong nahirapan sa uri ng pamumuhay na may pagkasinauna ang dating dahil sa kakulangan ng teknolohiya tulad na lamang ng patubig. Pagsasaka ang ikinabubuhay ng pamilyang kumupkop sa akin. Tunay namang napakabait at maalalahanin nila.

Madaming naganap sa loob ng tatlong linggong pakikisalamuha. Samu’t saring emosyon ang idinulot nito–pangungulila, pagtanggap, kasiyahan, kalungkutan, pagpapasalamat, at kung anu-ano pa. Ito ay naghatid ng galak at gayundin ng kurot sa puso. Ngunit hindi sumagi sa akin ang panghihinayang sa dalawampung araw ng buhay ko na inilaan dito. Habangbuhay kong pagyayamanin ang mga karanasang ito at ang mga taong nakilala’t nakasama ko.

Sa pagbabalik-tanaw, naisip kong ibayong disiplina pala ang ginagawa nila kumpara sa pagtatrabaho ng may tinitingalang amo. Kumbaga, nasa iyo ang ikauunlad mo. Walang amo na sisita sa iyong serbisyo. Aba, kung tatamad-tamad ka, wala kang aanihin at wala ring ihahain sa hapag-kainan. Ngunit kapag masipag ka nama’y matiwasay na makakaraos ang iyong buhay. Napakasimpleng buhay lamang, hindi ba?

Ngunit higit pa roon ang aking nakita. Hindi pala ganun kasimple ang buhay nila. Nang magsimula na kaming tumulong sa pagbibigay ng pulong ukol sa agrikultura at kalusugan, may napansin na kaming mga problema. Ang isang suliranin ay nag-ugat mula pa sa ibang suliranin. Ang pagkakatagni-tagning ito ay kakakitaan ng katunayang ang mga bagay-bagay ay ugnay-ugnay. Wala itong simula at wala ring dulo. Ang mga sangkap ng kultura ng komunidad tulad ng pulitika at relihiyon ay waring walang malinaw na hangganan. Ang uri ng pamumuhay ay naapektuhan ng mga sangkap na ito na madalas ay nagdudulot na ng pagkalito sa pagitan ng mga namumuno sa komunidad at sa mga sumusunod dito, lalo na kung malaki ang pagkakaiba ng sangay. Ang pagkalito ay sa pagitan ng moderno at klasikal na paniniwala, relihiyon at pulitika, at tradisyonal at makabagong pamumuhay. Sa gitna ng mga suliranin at pagkalito, natanto kong mayroon pang maaaring magawa upang ang problematiko at kumplikadong ugnayang ito ay mabago. Saan man sa tanikalang ito ay maaaring kabitan ng mas mainam na ugnayang magtutungo sa pangkalahatang kabutihan.

Ang tatlong linggong pamamalagi doon ay hindi sapat upang makagawa ng konkretong pagbabago. Ngunit alam kung may magagawa pa. Kahit paano’y nabatid ko na ang kaibang kalagayan, at mula rito’y maari pa akong unti-unting kumilos upang ito’y ibsan. Alam kong madaling bitawan ang mga salitang ito, ngunit gising na ang kamalayan ko. Ang bawat hibla ng aking natutunan at naranasan ay nanunuot na sa saplot ng aking pagkatao. Habambuhay ko itong dadalhin at pagyayamanin. Sa sarili ko, alam kong may magagawa ako

Cherry is a student of B.A. Social Science major in Area Studies who started as a student assistant in the Office of Pahinungod and Continuing Education for a year. She joined the Summer Immersion Service Program in 2004 and was deployed to Buhi, Camarines Sur.